Skip to main content

Pidarta Bahasa Bali - Contoh Lengkap


Pengertian dan Bagian” dari Pidarta Bahasa Bali
Pidarta inggih punika bebaosan marupa daging pikayunan sane kawedar majeng anak sareng akeh, mangda napi sane kawedar prasida karesepang saha kalaksanayang.
Tata cara sajeroning maktayang pidarta:
Pidarta tutur inggih punika pidarta sane kawedar sangkaning dadakan utawi nenten madasar antuk pangrencana.
Pidarta sasuratan inggih punika pidarta sane kawedar sangkaning sampun kasiagayang teksnyane.
Pidarta arda tutur inggih punika pidarta sane kabaktayang ngangge ringkesan utawi skema, sane lumrah kabaktayang olih pangenter acara utawi ugrawakia.
Tata cara sajeroning makarya pidarata:
Murda
Pamahbah / Pendahuluan : Pangastawa, Rasa angayubagia
3.      Daging pidarta
4.      Pamuput
- Matur suksma
- Nyutetang daging baos
- Nunas pengampura
- Salam penutup

Agem utawi tetikes mapidarta:
1.Wicara inggih punika kawagedan ngolah topik utawi tema
2.Wirama inggih punika vocal / intonasi suara sane prasida nudut kayun sang sane mirengan
3.Wirasa inggih punika kawagedan maktayang pidrta antuk rasa mangda neneten sakadi anak ngapalan.
4.Wiraga inggih punika semita utawi laras sang sane maktayang
5.Wesata inggih punika nyobiahang pidarta antuk pikayunan sane manut ring wiraga.

Luir bebaosan pidarta:
1.Dharma wacana inggih punika bebaosan pidarta sane kawedar majeng anak sareng akeh sane madaging indik sastra agama
2.Sambrama wacana inggih punika bebaosan pidarta sane kawedar pinaka panyaggra tamiu sajeroning upacara adat utawi agama.
3.Dharma tula inggih punika mabligbagan (diskusi)
4.Widhya tula inggih punika mabligbagan saindim daging kaweruhan (ilmu pengetahuan)
5Dharma suaka inggih punika bebaosan pidarta sane daging ipun wenten sane jagi kasuakayang.
6.Atur piuning inggih punika mabebaosan mabas abali alus sane nguningayang kawentenan karya sane jagi kalaksanayang.

Om Swastiastu

    Inggih ida dane sareng sami, utamanipun :
Bapak guru sane dahat wangiang titiang
Punika taler para sawitra sawitra makesami
   Sedurung titiang nglantur matur atur, Ngiring sareng sami ngaturang suksemaning manah pamekas majeng ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa, melarapan antuk pasuecan ida, iraga sareng sami prasida makumpul iriki, manggihin karahayuan sekadi mangkin.
   Bapak  guru sane dahat wangiang titiang
Ring galahe sane becik puniki, lugrayang titiang matur samatra nganinin indik “Ngiring Rajegang Basa Bali”.
   Kawentenan pulo Baline pinaka pulo wisata budaya sane sampun kaloktah doh kantos ke dura Negara. Sampun sami uning tur pawikan, punika sami ngawinang jagat Baline kaparinama olih para janane "pulau seribu pura, pulau dewata, pulau surga utawi the last paradise". Napi sane ngawinang pulau Baline kaparinama asapunika?
   Sane ngawinang pulau Baline kaparinama asapunika tur kasenengin olih para janane boyaja tios, punika santukan keasrian palemahan pulau Baline, katuku malih antuk seni lan budaya maka miwah para jana Baline sane ngandap kasor utawi kuma warga, sami punika kadasarin antuk agama Hindu sane pinaka dasar mapineh jatma Baline. Nepek pisan ring tatuek miwah pamarginnyane minakadi panca yadnya sane kabaos ring kecap sastra agama. Punika kamanah antuk titiang ngawinang jagat Baline kasub ka dura Negara.
   Sane mangkin menawita majalaran sane sampun odar titiang. Pinunas titiang ring Iratu ida dane sareng sami ngiring dadabin indik kasukertan jagat Baline mangda kayang kawekas Rajeg lan lestari.
   Silih tunggil sane kanggon nguratang tur ngewerdiang seni budaya inggih punika nenten sios wantah Basa Bali druene sane pinaka tetamian utawi warisan saking leluhur iragane jatma Bali, punika ngawinang iraga patut bangga dados putra-putri Bali, pinunas titiang sumangdane budayane nenten rusak tur punah.
   Mangdane nenten iraga kabaos "Kadi katak sane wenten ring sor tunjunge", I kekupu saking doh ipun ngrasayang kamiikan ipun i sekar tunjung, sakewanten I katak yadiastun nampek ring genahe punika, setata nyongkok nenten ngerasayang kamiikan i sekar tunjung sane kalintang ngulangunin.
   Suksmanipun, iraga jagat Baline akeh pisan madue seni budaya, sane luihin utama kabaos adiluhung, ngawinang akeh parajanane saking dura Negara meled pisan manah ipun ngantenang seni budaya druene, sakewanten iraga sane magenah ring Bali nenten pati rungu kapining budaya druene, mangda nenten kadi asapunika.
    Basa Baline silih tunggil pinaka pangeling iraga dados jatma Bali, punika sane mawinang iraga mangda tetep ngangge basa Bali rikalaning mabaos sajeroning pagububan utawi pasawitran. Yening iraga nenten ngangge basa Bali druene sinah kesujatian iraga dados jatma Bali ical utawi ilang.
    Inggih ida dane sane tresna sihin titiang.
Yadiastun sane mangkin makueh pengaruh-pengaruh sane makta budaya miwah seni sane jaga nyaihin wiadin munahang seni budaya Baline . Sakewanten yening sampun iratu ida dane sareng sami eling ring kawentenan sastra Bali prasida antuk nyaringin pengaruh seni budaya sane jaga ngrangsuk ring sejeroning budaya Baline.
    Mawanti wanti titiang mapinunas ring iratu ida dane sareng sami mangda ngangge basa Bali druene mangda tetep Rajeg tur Lestari.

Om santih santih santih Om


Om Swastyastu,

Sadurung titiang ngelanturang atur, pinih kapertama ngiring iraga sareng sami nunas ica majeng ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa duaning sangkaning paswecan Ida, iraga prasida mapupul ring galahe sane becik puniki jagi ngebaosan nanginin indik “Rahina Saraswati”

Ida-dane Sameton Sinamian sane Wangiang Titiang
Manut daging kacaping sastra aji agama, Umat Hindunne nyanggra piodalan Saraswati ngenem sasih apisan inggih punika nemonin rahina Saniscara Umanis Wuku Watugunung. Punika kaanggen pinaka rahina pamijilan pangweruh utawi Hari Lahirnya Ilmu Pengetahuan. Ring rahina punika makasami umat Hindunne patut ngaturang pangubakti ring Ida Sang Hyang Widhi pinaka utpeti utawi pencipta ilmu pengetahuan. Yadian sang maraga dokter, guru, murid, petani, bingkil, miwah sane lianan makasami patut sareng nyanggra piodalan Saraswati riantukan makasami madue pangweruh miwah kawagedan sane kapaica olih Ida Sang Hyang Aji Saraswati.

Ida dane sinamian sane kasumayang titiang,
Tatujon nyanggra rahina piodalan puniki nenten ja tios wantah ngaturang parama suksma ring Hyang Widhi santukan Ida sueca mapaica pangweruh ring pretakjana Hindunne saha mangda sida nglantur pasuecan-Ida gumanti wenten anggen ngruruh pangupajiwa. Riantuk utama pisan kawigunan kaweruhane majeng ring kahuripan druene, punika mawinan ilmu pengetahuanne kaniyasa utawi kalambangin antuk Dewi Saraswati.
Inggih ida dané sané kusumayang titiang, manawi asapunika sané prasida aturang titiang majeng ring ida dané sami ngenénin indik Rahina Saraswati puniki. Manawi ring sajeroning napi sané baosang titiang i wawu wénten iwang antuk titiang matur, titiang nunas pangampura. Puputang titiang antuk panyineb atur.
Om Çanti, Çanti, Çanti Om.





NGRAJEGANG BASA BALI
Majeng ring bapak guru, ibu guru lan timpal-timpal sinamian, riantukan galahe sane becik puniki prasida kapica ring padewekan titiang. Bapak/Ibu guru sane wangiang titiang. Sadurung titing matur amatra, pinih riin ngiring ngastiti bakti majeng ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa, mogi-mogi sangkanin sih lan asung wara nugrahan ida, ida sane iring titiang prasida ngamangguhang karahajengan majalaran pengastungkara pengayu bagia.

Om Swastiastu

Ida dane sareng sami sane wangiang titiang, Mangguing murdan pidarta sane aturan titiang wantah "Ngrajegang Bahasa Bali", malarapan asapunika majanten atur titiang wenten sane nenten menggah ring kayun. Tepengan puniki ngriinin titiang nunas geng sinapura.

Ida dane sareng sami, i raga sami patut ngemban, miara kebecikan utawi kaasrian jagat Baline, pemekas ngelimbakang, ngwerdiang seni budaya druene, mangda sayan lami, sayan becik, sayan asri, sayan nudut kayun.

Ida dane sane baktiang titinag. Mungging sastra kawi punika sampun kapastika prasida sakadi pangancan sejeroning ngwangun jagat Indonesia ngamangguhang sekadi tetujoan jagat kerta raharja gemah ripah loh jinawi. Raris sane mangkin wenten pitaken, sapunapi antuk minabdabin ring sejeroning ngelimbakang ngwerdiang basa kalih sastra Kawi Bali punika.

Ida dane sane baktinin titiang. Mungguing sastra Kawi punika sampun kapastika prasida sakadi pengancan sajeroning ngawangun jagat Indonesia ngamangguhang sakadi tetujon jagat kerta rahrja, gemah ripah loh jinawi. Raris sane mangkin, sapunapi antuk minabdabin ring sejeroning nglimbakng ngwerdiang basa kalih sastra Kawi Bali punika.

Inggih, kamanah antuk titiang, wenten kekalih pemarga sane kaanggen ngawaling basa kalih sastra kawi druene, inggih punika sane kawastanin pendidikan formal lan pendidikan informal.

Ring sejeroning pendidikan formal, plajahan basa Baline sampun ngranjing ring kurikulum sekolah SD, SMP, SMA, SMK miwa ring perguruan tinggi, minakadi ring Fakultas Sastra miwah ring STKIP Agama Hindu. Punika nyihayang utsaha sane becik, utsaha sane mabuat pikenohipun sajeroning ngwerdiang kalih nglimbakang basa miwah sastra Baline.

Mungguing ring pendidikan informal, basa miwah sastra Bali punika kalimbakang minakdinnya sajeroning kulawarga, dadia , banjar, desa, ring sajeroning sekaa truna-truni, pasantian-pasantian miwah sane lian-lianan.

Duaning asapunika, malarapan antuk galahe sane becik sakadi mangkin, titiang banget mapinunas majeng ring timpal-timpal sinamian, mangda mikayun saha prasida kapanggih sakadi pengaptine nglimbakang basa lan sastra Bali miwah Kawi sawewengkoning jagat Bali puniki.

Inggih ida dane sane banget baktinin titiang, cutet atur titiang, ngiring mangkin sareng sami mautsaha tunggilang kayune ring sejeroning ngwerdiang ping kalih nglimbakang basa lan sastra Bali miwah Kawi druene, kandugi prasida kapanggih daging-daging sane kasurat ring sajeroning palambang-palambang itihasa, purana makaluripun, mangda wenten kanggen nuntun raga ring sajeroning kauripan.

Inggih amunika prasida antuk titiang nyantenang, manawi akeh kirangipun, santukan sangkaning kanambetan kawimudan titiang kalintang. Majalaran asapunikamawanti-wanti titiang nunas geng rena sinampura. Inggih puputang titiang antuk parama santi.

Om Santih, Santih, Santih, Om.

Comments

Popular posts from this blog

Cara membuat Pesawat RC dengan arduino - ArduPlane Projects

              Pesawat terbang, siapa sih nggak tau pesawat terbang? pasti semua tau kan. tetapi tau tidak cara membuatnya? tenang, ini bukan pesawat yang asli yang gede yang bisa menerbangkan 100 lebih orang:D tetapi ini adalah model dari pesawat yang besar atau yang sesungguhnya.                              Biasanya orang orang yang suka dengan pesawat RC ini punya sebuah perkumpulan, dan biasanya sih namanya Aeromodelling... nah, kali ini saya akan membahas tentang Cara Membuat Pesawat RC dengan Arduino. biar gak kena biaya banyak :D. kalo gak pakai arduino kan mesti harus beli ini itu dan menghabiskan 1 juta lebih. buat para pecinta pesawat terbang biar nggak pindah hobi karena biaya mahal ya kita membuatnya dengan simple dan murah meriah. oke, langsung saja kita siapkan bahan bahan yang diperlukan, 1. Arduino uno dan Arduino nano 2. Transmitter RF 433 MHz 3. Receive...

Sambrama wacana

Sambrama wacana Sambrama wacana inggih punika bebaosan bali, pinaka panyanggara sapangrauh kramanae sane kaundang ngerauhin palien upacara. - Sambrama wacana tutur ( LISAN ).  > Mateges nyembrama tamiu antuk bebaosan lisan.  Upami : - Nyanggra tamiu antuk undangan resepsi.                - Mapaice piteket ring sang mawiwaha. - Sambrama wacana sausratan ( TEKS ).  > Mateges ngwedar daging pikayun pinaka panyanggra tamiu malarapan ngewacen naskah.  Upami : - Baos bupati duk acara ngenteg linggih.                - Baos kadis ring pamungkah sarasehan mabasa Bali. - Sambrama wacana ardatutur ( SKEMA ).  > Mateges ngewedar baos panyanggra malarapan ngwacen bantang - bantang bebaosan pinaka skema.  Upami : - Baos kelian teruna nuntun paum ring bazzar.                - Baos jero bendesa ring paruman Desa a...