Masangih
OM Swastiastu,
Para manggala, para
diaksa, sane mustikayang titiang. Para panodia, para atiti, sane
kusumayang titiang. Para semeton, sane tresna sihin titiang.
Inggih, ida dane
sareng sami, pinaka purwaning atur, ngiring nunas ica ring Ida
Sanghyang Parama Kawi, dumogi Ida sueca micayang wara nugraha,
napi-napi sane dados tetujon, prasida kapanggih tur labda karya.
Ring wewengan subha
dewasa sakadi mangkin, sane mabuat pinaka unteng bebaosan, inggih
punika, nganenin upacara Mapandes. Upacara Mapandes taler kabaos
Matatah utawi Masangih. Upacara Mapandes/Matatah/Masangih, wantah
ngranjing ring pawilangan Manusa Yadnya.
Manut dresta,
pangagem agama Hindune, pamekas ring Bali, kapisarat ngamargiang
upacara mapandes/matatah/masangih, ri antuk ta kocap, kantun dados
swadharmaning Guru Rupaka, inggih taler kabaos utang i rerama teken i
pianak, sane wenang kataur antuk nglaksanayang upacara/upakara
mapandes, sasidan-sidaan sekantun anom, bajang teruna,
sekirang-kirang sekantunne maurip.
Manut kecap lontar
“Atma Prasangsa” yan tan mapandes ta kocap atman ipun pacang
makpak bungkil tiing, sekadi gegambaran (lukisan) ring parba Gedong
Kertha Ghosa ring Klungkung. Punika duaning kapisarat manah utawi
kayun i rerama pacang naur kapiutanganne, majalaran antuk ngombet
dakin gigin para alit-alite sane sampun menek daa (kelih).
Mungguing tetujon
utawi sesuduke mapar gigi (mapandes/matatah/masangih), punika maka
simbul, makirangin musuhe ring raga sarira sane kabaos “sad ripu“,
punika duaning 6 katih gigine sane kapapar. Sakirang-kirang ipun
mangda seimbang kawigunanne kalawan sad ripune ring raga sarira.
Bacakan sad ripune
ring raga sarira, inggih punika :
Kama (nafsu)
Krodha (kemarahan)
Lobha
(kelobaan/ketamakan)
Mada (kemabukan)
Moha (kebingungan)
Matsarya (irihati)
Ipun i sad ripu
kocap mabawa pisaca utawi keraksasan, ngabetang guna rajas miwah
tamas, sane ngranayang kabancana saluir tingkahing i manusa. Napi
malih yan ipun prasida nguasayang angga sarira druwene.
Mungguing ring
kecap-kecap sastra, patut pisan kanggen agem-ageman, mangda pamargin
yadnya prasida nekeng tuas.
Ring Pustaka Tutur
Sanghyang Yama, kabaos :
“yan amandesi wang
durung angraja swala, padha tan kawenang, amalat rare ngaranya,
tunggal halanya ring wang angrabyaning wang durung angraja swala, tan
sukramakena ring jagat, magawe sangar negara nira Sri Aji “.
Kadadosan ipun sang
sane patut mapandes/matatah/masangih, wantah anake sane sampun menek
daa/kelih.
Ring pustaka Kala
Tattwa :
Kacerita Ida Betara
Siwa, maameng-ameng sareng Betari Uma ring ambarane, raris metu
kamane ulung, ka tiba ring segara, matemahan dados rare, marupa aeng
magigi rangap, macaling renggah, mapesengan Sang Kala, wiakti
kabinawa takut anake ngantenang. Panumadian sang Kala dados anggen
pratiwimba, patemoning kama kaparagan awinan medal rare dia-diu,
macaling renggah, magigi rangap.
Sesampunne duur
mataken Ida Sang Kala ring Ida Sang Tri Murti ” “Nyen saja bapan
titiange ?” Sang Tri Murti ngandika, mangda Sang Kala nakenang ka
suarga ring Ida Betara Siwa. Sang Kala raris lunga ka suarga, makada
jerih watek dewatane, ri antuk Sang Kala marupa aeng tur nakutin.
Raris kacunduk ring Ida Betara Siwa. Betara Siwa ngandika : “Ih,
nyen cening ene, apa lakar alih mai ka suarga ?”
Sang Kala umatur :
“Inggih, titiang mawasta Sang Kala, titiang ka suarga pacang
ngruruh bapan titiange sejati “. Ida Betara Siwa ngandika : “getep
malu caling i dewane, papar gigine yan suba keto mara i dewa lakar
katemu ane madan bapa sejati”.
Gelising cerita
sesampun calinge katugel, gigine kapapar, raris ida Betara Siwa
ngangken raga : “bapa, bapan i dewane sujati, tur Ida Betari Uma
ibun i dewane sejati.” Katemu bapa sejati (atma kapanggih ring
Brahman).
Mungguing upakara
bebantenan nenten pisan dados pasahang ring pamargin yadnya,
yadiastun nenten makueh, nanging sane tan sida pasah, inggih punika :
pabiakalan, prayascita, penglukatan, miwah sane lian-lianan sane
matetujon penyucian.
Ri kalaning
ngelarang yadnya mapandes, mangda pastika jangkep sopakaraning
yadnya, makadi :
Bale gading, pinaka
linggih ida Sanghyang Smara Ratih.
Teteg, marupa
jejahitan madaging jaja mwah sampian antuk ental.
Nyuh gading, sane
sampun makasturi, toyannyane kekutang, magambar ardhanareswari
(Semara Ratih). Nyuh gading puniki pacang anggen pamaosan mwah
padangal sane sampun mangge.
Padangal, carang
dadap 3 potong, tebu ratu 3 potong, sawatara dawanipun 1,5 cm.
Pangurip-urip, inan
kunyit miwah pamor.
Bokor, anggen wadah
kikir, pahet, pangilap mwah pangurip, sane kabaos ring ajeng.
Wastra, anggen
rurub/saput.
Banten tetingkeb,
dados taler gentosin antuk segehan agung, pacang kajekjek ri kala
tedun sesampunne puput mapapar
Sesampunne punika
jangkep, sang sane pacang inupakara, munggah ka genahe mapandes,
irika “sangging” pinaka manggalaning yadnya, ngawitin antuk
“ngrajah”, ngangge wijaksara (aksara suci).
Sesampun marajah,
keketisin antuk tirtha pasangihan, irika raris ngebah (sirep ) marep
ke luanan. Ring luanan wenten galeng tumpuk, simbul gunung. Wit
saking gunung maka sangkan ahyun teka (saking gunung kerahayuanne
rawuh)..
Ring luhur sang
masangih/mapandes/matatah, wenten kabaos telaga ngembeng., kapayasin
antuk wastra warna-warni. Suksman ipun, telaga sinah wenten toya,
hiasan wastra warna-warni, pinaka praba kencana (caya/sinar) Hyang
Siwa Aditya.
Punika sami wantah
nunas ica ring Ida Sanghyang Widhi, mangdane ida ledang micayang
karahajengan.
Inggih asapunika
atur piuning titiang, wantah marupa jagra winungu.
Puput.
OM Santih Santih
Santih OM
keren kakak
ReplyDelete